AR-GE VE TASARIM MERKEZLERİNDE MALİ VE TEKNİK AÇIDAN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİN SAĞLANMASI

Değerli okurlar, son yıllarda hem Ar-Ge hem de tasarım merkezlerinin bünyesinde kurulmuş bulunan şirketlerin aktif ve ciro büyüklüğü olarak görece daha küçük şirketler olabildiği dikkat çekmektedir. Ar-Ge ve tasarım projeleri gerçekleştirilen girişimcilerin desteklenmesi açısından önemli bir itici güç olarak değerlendirilebilecek bu husus aynı zamanda merkezlerin mali ve teknik açıdan sürdürülebilirliğinin sağlanması yönleriyle de önem verilmesi gereken bir konudur. Bu husus özellikle teşvik ve desteklerin doğru ve etkin şekilde kullanılması, teşvik sisteminin şirket içinde denetlenmesi ve ilgili Ekonomi ve Mali Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına hitaben yapılması gereken tasdik ve denetim raporlaması ile faaliyet raporlaması açısından da önem taşımaktadır.

Merkezlerde amaç yüksek teknoloji içeren ürün üretimi olmalıdır

Bakanlık tarafından 2018 yılı aralık sonu itibariyle açıklanan verilere göre belge sahibi 1082 adet Ar-Ge merkezi ve 313 adet tasarım merkezi bulunmaktadır.  Ulaşabildiğimiz son verilere göre halen ülkemiz toplam Ar-Ge harcamalarının gayri safi yurt içi hasılaya oranı % 1 düzeyinin altındayken; Güney Kore, Japonya, Finlandiya, İsveç gibi % 3 sınırının üzerinde orana sahip ülkeler karşımıza çıkmaktadır. Bu noktada hem sayı hem de nitelik olarak önümüzde uzun bir yolun olduğu açıktır ve bu süreçte doğal olarak düzenleyici ve denetleyici kamu idareleri ile projeleri yürütenlere önemli görevler düşmektedir.

Merkezler, ülkemiz açısından Dünya ölçeğinde rekabet edebilir teknolojik ürün üretebilme potansiyelimizi arttırdığı ölçüde gerek mikro ölçekte işletmeler ve sektörler gerekse makro ölçekte ülkemiz ekonomisi bundan çok olumlu etkilenecektir.

Merkezlerin teknik açıdan sürdürülebilirliği

Merkezlerde teknik açıdan önem taşıyan belli başlı başat unsurlar arasında; sürekli projeler geliştirilmesi, aylar itibariyle istihdam edilmesi gereken en az tam zamanlı personel sayısının korunabilmesi, İdarenin vermiş olduğu ödevlerin yerine getirilmesi ve fiziksel olarak merkezlerin belirlenmiş kriterlere uygun olarak faaliyetlerini sürdürmesi bulunmaktadır.

Merkezlerin mali açıdan sürdürülebilirliği

Mali açıdan göz önünde bulundurulması gereken en önemli hususların başında, merkezlere kullanma hakkı tanınan çeşitli desteklerin haksız yere noksan veya fazla kullanımına imkan vermeyecek şekilde bu desteklerden doğru, eksiksiz ve tam yararlanılabilmesi için uygun bir mali teşvik sisteminin kurulması ve bu sistemin ve uygulamaların periyodik olarak kontrol edilmesi gelmektedir. Öyle ki bu sistemin aylık ve üçer aylık dönemler ile yıl sonları itibariyle yararlanılan gelir vergisi, kurumlar vergisi, damga vergisi, katma değer vergisi, gümrük vergisi ile sosyal güvenlik primi teşvikleri ve muhasebeleştirme uygulamaları, kurum ve kuruluşlardan alınan karşılıksız nakit destekler açısından denetlenmesi ve varsa gerekli düzeltmelerin, işlemlerin gerçekleştiği dönem içinde eş zamanlı olarak gerçekleştirilmesi şirketlerin ve ülkemiz Ar-Ge ekosisteminin yararına olacaktır.

Ar-Ge ve tasarım merkezleri açısından tasdik ve denetimi hizmeti zorunluluğu

Araştırma, geliştirme ve tasarım faaliyetlerinin desteklenmesine ilişkin uygulama ve denetim yönetmeliğine göre; Ar-Ge ve tasarım indiriminden yararlanacak işletmeler için Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde sayılan bilgi ve belgeleri içerecek şekilde hazırlanacak yeminli mali müşavirlik tasdik raporunun ilgili yılı takip eden yılın haziran ayı sonuna kadar merkezin bünyesinde yer alan şirketin bağlı bulunduğu vergi dairesine teslim edilmesi gerekmektedir. Öyle ki, bu raporun zamanında teslim edilmemesi halinde merkezlerin kurumlar vergisi desteğinden yararlanması mümkün değildir. Diğer taraftan raporun yönetmelikte belirlenmiş olan asgari bilgi ve belgeleri içerecek biçimde hazırlanmasının da geçerliliği açısından önem taşıdığı anlaşılmaktadır.

Ar-Ge ve tasarım merkezlerinin Ar-Ge veya tasarım indirim tutarının tespitine ilişkin yalnızca merkez işlemleri için Ar-Ge veya tasarım indirimi YMM tasdik raporu hazırlanabileceği gibi; kurumlar vergisi beyannamesi tam tasdik raporu düzenlenmesi halinde ise yine belirlenen bilgi ve belgeleri içerek detay ve ayrıntıda açıklamalara tam tasdik raporunda yer verilebilmesi de mümkündür.

Yeminli mali müşavirlik tasdik ve denetim hizmeti

Söz konusu hizmet yalnızca bir raporlama hizmeti olmayıp, merkezlerde bir takvim yılı boyunca sürdürülen Ar-Ge ve tasarım projeleri kapsamında gerçekleştirilen harcamaların kurumlar vergisi Ar-Ge veya tasarım indirimi açısından denetimi, tespiti ve tasdikine ilişkin olarak temini zorunlu olan hizmettir. Söz konusu tutarın tespitinde; aylar itibariyle merkezlerde görevli Ar-Ge ve tasarım personeline ödenen ücretler, bu kişiler için ödenen sosyal güvenlik prim tutarları ve ücret vergileri, projeler kapsamında alınan danışmanlık hizmetleri, oluşan kira ve enerji giderleri, hesaplanan amortisman giderleri dahil olmak üzere birçok gider unsuru kurumlar vergisi Ar-Ge veya tasarım indirim tutarının denetimi ve tespiti açısından dikkate alınmaktadır.

Raporlama hizmeti mi yoksa denetim, tasdik ve raporlama hizmet mi?

Gerek Ar-Ge ve tasarım indirimi tasdik raporu gerekse tam tasdik raporunun faaliyette bulunulan bütün bir yılı kapsayacak biçimde düzenlenen denetim ve tasdik sözleşmeleri esas alınarak yerine getirilmesi esastır. Biz özellikle Ar-Ge veya tasarım indirimi tasdik ve denetim hizmetinin merkezlerin teşviklerden tam, doğru ve eksiksiz olarak yararlanabilmesi amacıyla Ar-Ge ve tasarım merkezleri nezdinde yıl içinde en azından her üç ayda bir gerçekleştirilecek denetim çalışmaları esas alınarak sürdürülmesinin önem arz ettiğini değerlendirmekteyiz. Öyle ki, ilgili takvim yılı içinde Ar-Ge ve tasarım projelerinin gerçekleştirilmesi ve bu projeler kapsamında çeşitli harcamaların yapılmasından ve nihayetinde yılın kapanmasında sonra yıl içinde gerçekleştirilen işlemlerin denetlenebilmesi ve bu denetimler sonucunda tespit edilecek hususlar kapsamında muhasebeleştirme uygulamaları ile aylık veya 3 aylık beyanname ve bildirgelerin düzeltilebilmesi açısından çeşitli zorluklarla karşılaşılabilecektir.

 

 

Bu yazı 18 Mart 2019 tarihli sanayi gazetesinde yayınlanmıştır.